معرفی گیاه دارویی نعنا
نعنا با نام علمی Mentha spicata گیاهی چندساله, علفی و از خانواده Lamiaceae که اندامهای هوایی آن تحت تأثیر سرمای زمستان خشک میشوند. اندامهای زیرزمینی (استلونها و ریزومها) به رنگ سفید ، نازک و به طول ۵ تا ۲۵ سانتیمترند.
نعنا دارای ساقه چهارگوش ، به رنگ بنفش و بسته به شرایط اقلیمی محل رویش به طول ۳۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر میباشد. در این گیاه برگها به طول ۳ تا ۹ و به عرض ۱ تا ۳ سانتیمتر ، بیضیشکل ، در کنارهها دندانهدار و به رنگ سبز تیره مشاهده میشوند . گلهای نعنا دارای عمری بسیار کوتاه و به رنگ بنفش روشن و بهصورت خوشههای مجتمع روی چرخههایی قرار دارند که هر چرخه مرکب از ۶ تا ۷ گل است . بهواسطه وجود اسانس در پیکر رویشی ، گیاهان از بویی مطبوع و مزهای خنک و کمی تند برخوردارند. دوره رویشی نعنا (از بدو رویش تا مرحله گلدهی) ۸۰ تا ۱۰۰ روز به طول میانجامد. ابتدا رویش گیاهان بهکندی صورت میگیرد، درحالیکه پس از ۲ تا ۳ هفته رشد آنها سرعت مییابد. کشت نعنا از دو طریق رویشی (ریزوم ها) و بذرها انجام میشود.
انواع نعنا
- نعنای دشتیMentha spicata
- پونهMentha pulegium
- نعناپونهMentha longifolia
- نعنا سیبMentha suaveolens
- نعنا فلفلی Mentha x piperita
- نعنا وحشیMentha arvensis
- نعنای آبیMentha aquatica
- نعنای استرالیاییMentha australis
- نعنای کاناداییMentha canadensis
- Mentha alaica
- Mentha atrolilacina
- Mentha cervina
- Mentha cunninghamii
- Mentha dahurica
- Mentha darvasica
- Mentha diemenica
- Mentha gattefossei
- Mentha grandiflora
- Mentha japonica
- Mentha laxiflora
- Mentha micrantha
- Mentha pamiroalaica
- Mentha royleana
- Mentha satureioides
کاشت، داشت و برداشت نعنا
نعنا گیاهی چندساله بوده که بیشتر از طریق ریشه (ریزوم ) تکثیر مییابد و کاشت بذر آن خیلی رایج نبوده و ساده نیست.
زمان کاشت: زمان کاشت در دو فصل بهار و پائیز انجام میشود لیکن کشت بهاره به کشت پائیزه ترجیح داده میشود. بهترین زمان کاشت در بهار اواخر اردیبهشت و اوایل خرداد است. نعنا به علت داشتن ریشههای سطحی قادر به جذب رطوبت از اعماق نیست و باید آبیاری آن با فواصل کم وبصورت سطحی انجام شود.
کاشت نعنا با استفاده از روش قلمه زدن:
در این روش فرقی ندارد که نعنا را در گلدان و یا در باغچه میخواهید بکارید مراحل زیر را انجام دهید.
– قلمه گرفتن و ریشهدار کردن
ابتدا قویترین شاخهی نعنا را انتخاب کنید و بهاندازهی ۱۰ سانتیمتر توسط چاقو برش دهید. توجه کنید که ساقه دچار لهشدگی نشود. برگهای قسمت پایینی را جدا کنید تا بیشتر از سه برگ روی ساقه باقی نماند. این کار به این دلیل انجام میشود که انرژی گیاه توسط برگها مصرف نشود و گیاه زودتر ریشه بزند. حالا یک لیوان را پر از آب کنید و قلمه را طوری درون آن قرار دهید که آب تمام گیاه را بپوشاند. در این مرحله، لیوان را به مکانی گرم انتقال دهید.
– انتقال به خاک گلدان با باغچه
مراقب باشید که تابش خورشید مستقیم نباشد. هر زمان که احساس کردید، آب ظرف کم شده است، مقداری آب روی آن بریزید. حدود دو هفته طول میکشد تا قلمه ریشه بزند. بعد از ریشه زدن، گلدان نسبتاً کوچکی انتخاب کنید و گیاه را به آن انتقال دهید. بعد از کاشت قلمه، روی آن را با خاکبرگ و ماسه بپوشانید. حالا درون خاک سوراخهای ۳ سانتیمتری ایجاد کنید تا خاک تنفس خوبی داشته باشد. فقط توجه کنید که ریشههای نعنا آسیبپذیر هستند. پس تمام این مراحل را بهدقت انجام دهید.
توجه داشته باشید که همانند کاشت در گلدان گیاه را میتوانید در باغچه هم بکارید.
کاشت نعنا با استفاده از بذر:
– کاشت نعنا در گلدان به روش بذر
برای کاشت نعنا در گلدان ابتدا بذر مناسبی را از مراکز فروش بذر تهیه کنید. گلدان مناسبی (حداقل عمق گلدان باید ۱۰ سانتیمتر و قطر ۱۰ سانتیمتر داشته باشد) تهیه کنید و بذرها را درون خاک قرار داده و دوباره روی آن را با خاک بپوشانید سپس گلدان را با استفاده از آبپاش آبیاری کنید، لازم است تا سطح خاک گلدان رطوبت کافی داشته باشد. پس آبیاری را بهطور مرتب انجام دهید تا جوانهها ظهور یابند. حالا در این مرحله به فاصلهی سی سانتیمتر گیاهان نعنا را از هم تفکیک کنید.
– کاشت نعنا در باغچه به روش بذر
برای کاشت نعنا در باغچه ابتدا باغچه را شخم بزنید و سپس زمین را صاف کنید حالا بذرهای خریداریشده را روی خاک بپاشید و سپس با استفاده از کود حیوانی پوسیدهشده و یا خاک الک شده روی بذرها را بپوشانید و با استفاده از آبپاش خاک را آبیاری کنید، عمل آبیاری تا زمانی که گیاه جوانه نزده هرروز صبح و عصر انجام دهید و پس از رشد گیاه مقدار آبیاری بنا به دما و نور محیط تنظیم کنید.
مراقبت از قلمه نعنا
بعد از کاشتن نعنا کمی خاک اطراف ساقه بریزید و با دست فشار دهید تا ساقه را بپوشاند. آبیاری بهصورت مرتب با استفاده از اسپری انجام دهید و از آبیاری زیاد خودداری کنید. آب باید در حدی به گیاه برسد که خاک مرطوب شود.
لازم به ذکر است که توجه کنید گلدان زهکشی مناسبی داشته باشد. چون اگر آب اضافی گلدان خارج نشود، ریشه آسیب میبیند و گیاه دچار پوسیدگی میشود.
هنگامیکه گیاه ایجاد میشود، برای بیماری گاهبهگاه به گیاه نگاهی بیندازید. بهتر است از دادن کود به سبزیها خودداری کنید چون باعث تغییر طعم گیاه میشوید بااینحال اگر مشاهده کردید که گیاهتان کمبود تغذیه دارد و بهخوبی رشد نمیکند مقداری کود مایع به آن بدهید.
دوره بلوغ نهال نعنا 3 ماه است. مدتی بعد از کاشت نعنا در گلدان لازم است، بهطور مرتب سرشاخههای گیاه را هرس کنید تا رشد جوانههای جانبی بیشتر و درنتیجه بوتههای نعنا پرپشتتر شوند
نحوه برداشت نعنا
معمولاً در سال ۲ تا ۳ بار محصول را میتوان برداشت نمود . برداشت اول در خرداد و تیر ، برداشت دوم شهریور و برداشت سوم آذرماه میباشد.
نحوه تکثیر نعنا
– قلمهها
قلمهها بهراحتی در یک لیوان آب ریشه میگیرند یا در پودر ریشهزایی هورمونی فرومیبرند و مستقیماً در خاک بکارند. 2 هفته اول را مرطوب نگهدارید!
– بذر
بذر را میتوان مستقیماً در کمپوست مرطوب کاشت و باید در عرض 2 هفته جوانه بزند.
-تقسیم کردن
گیاه را با حفظ ریشههای دستنخورده برای هر بخش تقسیم کنید. هر تکه از گیاه را بهطور مرتب در خاک قرار دهید و آبیاری کنید.
ویژگیهای خاص نعنا
حشرات مضر را دفع میکند. سفیده کلم، مورچه، مگس هویج و شتهها را دفع میکند. روغن نعنا همچنین جوندگان و پروانهها را دور نگه میدارد.
حشرات مفید ازجمله زنبورها را جذب میکند.
نعنا هم تزئینی است و هم بهعنوان یک گیاه آشپزی استفاده میشود.
اغلب بخشی از داروهای گیاهی برای سوءهاضمه، حالت تهوع، دندان و سردرد است. میتوان مستقیماً روی پوست و ترکیب محبوب شامپو، صابون و خمیردندان استفاده کرد.
برگها و گلها خوراکی هستند و بهصورت تازه در چای، سالاد، کوکتل، غذا و صحرا استفاده میشوند. برگها را میتوان منجمد، خشک کرد یا در نمک، شربت شکر، الکل یا روغن نگهداری کرد
https://candide.com/ZA/plants/eaabf98455d9bdfef9c454fdb2dca4a2
https://www.almanac.com/plant/mint
https://plantophiles.com/gardening/how-to-harvest-mint-top-tips
6 دیدگاه در “معرفی گیاه دارویی نعنا”