معرفی گیاه دارویی رزماری
نام علمی: Salvia officinalis (نام قدیم: Rosmarinus officinalis L)
خانواده Lamiaceae : نعناعیان
نامهای دیگر: رومارن و اکلیل کوهی
نوع گیاه: گیاهی چندساله و چوبی و بومی منطقه مدیترانه
زمان شکوفه: تابستان
نیازهای نور: آفتاب کامل
نیازهای خاک: خشکتر، با زهکشی خوب، کمی قلیایی
رزماری به طول 5/1 تا 6 متر بوده و بهصورت پایا و همیشهسبز به شکل بوتهای و معطر میباشد. برگها ازنظر اندازه متنوع، باریک با انتهای بدون نوک و سوزنی شکل نازک و شاخههای متعدد، هنگامیکه جوان هستند، نرم و کرک دار بوده اما با گذشت زمان چوبی و سخت شده و پوست آن فلس مانند و قهوهای مایل به خاکستری میشود. سطحرویی برگها سبز پررنگ و زیر آنها نرم و خاکستری کمرنگ میباشد. گلآذین بهصورت افتاده و دارای چندین گل است و برگهای تغییر شکل یافته پایینی بهصورت بیضیشکل و نوکتیز هستند. از اوایل بهار تا اوایل تابستان، گلهای دولپهای به رنگهای آبی کمرنگ، بنفش و سبز تیره و بهندرت صورتی یا سفیدرنگ بهصورت خوشهای از انتهای ساقه ظاهر میشود. گلبرگها دارای دوزبانه، یکی بالایی که از اتصال دو گلبرگ و دیگری زنانه پایینی که از اتصال سه گلبرگ به وجود میآید. دیگر گلهای آن نوش فراوان با بوی قوی ولی مطبوع فراهم میآورد. برگ و سرشاخههای گلدار گیاه دارای مصارف دارویی است ولی اگر منظور تهیه اسانس از آن باشد باید گیاه گلدار و یا برگهای خشک آن را مورداستفاده قرارداد.
انواع رزماری
- آرپ :Arp Rosemaryاین گیاه دارای شاخ و برگ سبز روشن با رایحه لیمو است و یک رقم بسیار مقاوم به آبوهوای سرد است.
- رزماری آبی بنندن :Benenden Blue دارای برگهای سوزنی مانند است که دارای لکههای طلایی زیبایی است. در فصل بهار، گلهای آبی کمرنگ زیبایی دارد.
- رزماری باربیکیو :Barbeque Rosemary اغلب برای مصارف آشپزی استفاده میشود.
- رزماری پسر آبی: Blue Boy Rosemary رزماری پسرانه آبی برای فضاهای جمعوجور ایده آل است. تنها چند اینچ رشد میکند، و آن را به یک انتخاب عالی برای پوشش کوچک زمین تبدیل میکند.
- رزماری معمولی Common Rosemary(Salvia officinalis) : همانطور که متوجه شدید، رزماری معمولی یکی از رایجترین انواع رزماری است. قد آن بین 2 تا 4 فوت رشد میکند. به خاک خشک با زهکشی خوب و قرار گرفتن در معرض مستقیم نور خورشید نیاز دارد. رزماری معمولی برای مقاصد پختوپز بهترین است.
- رزماری صورتی مایورکا Majorca Pink Rosemary: رزماری صورتی مایورکا یکی از منحصر به فردترین گونههای رزماری است. درحالیکه بیشتر شکوفههای گیاهان رزماری آبی روشن است، این شکوفهها به رنگ صورتی یا اسطوخودوس هستند. آنها هم در بهار و هم در تابستان شکوفا میشوند.
- رزماری سجده کن : Prostrate Rosemaryرزماری سجدهای در بین پرورشدهندگان داخلی موردعلاقه است زیرا در سبدهای آویزان رشد میکند. اینگونه خزنده میتواند روی زمین نیز رشد کند. معمولاً تا 3 فوت بلند میشود اما بین 4 تا 8 فوت گسترش مییابد.
- رزماری رومی Roman Beauty Rosemary: گونهای مدیترانهای با ساقههای قوسی است. در میان باغبانان موردعلاقه است زیرا ساقههای وحشی آن میتوانند از روی دیوارها، سنگها و ظروف سرریز شوند. هر زمان که در بهار گل میدهند، گلها نیز به رنگ آبی اسطوخودوس هستند.
- سالم رزماری Salem Rosemary: هم بهعنوان پرچین و هم بهعنوان زینت عمل میکند.
- رزماری جزیره ادویه Spice Island Rosemary: چیزی که رزماری جزیره ادویهای را بسیار عالی میکند این است که بهراحتی میتوان آن را متناسب با شکل باغچهای خاص خود اصلاح کرد. این نوع رزماری عطروطعم بسیار شدیدی دارد.
- تاورنتیوس رزماری Taurentius Rosemary: اغلب برای مصارف پختوپز استفاده میشود.
- رزماری آبی توسکانی Tuscan Blue Rosemary: شاخ و برگهای عمیقی دارد که میتوان آن را به هر شکلی برش داد. همچنین بسیار معطر است و حتی میتوان از آن برای مصارف پختوپز استفاده کرد.
کاشت، داشت و برداشت رزماری
روش کاشت رزماری
کشت این گیاه از طریق قلمه از گیاهان چندساله در اواخر پاییز صورت میگیرد.
یکسوم طول قلمه را در خاک قرار داده میشود، بقیه که دارای برگ است پس از 3 الی 4 هفته شروع به ریشه زدن میکند. پس از حدوداً سه ماه ریشهها کامل شده و در داخل گلدانهای نایلونی قرار داده میشوند. در فصل بهار این قلمههای ریشهدار در مزرعه کشت میشود. یک هکتار زمین نیاز به 14 هزار قلمه رزماری دارد.
برای بهترین نتیجه در آفتاب کامل بکارید. محل کاشت باید دارای خاک با زهکشی خوب باشد. رزماری تحمل مرطوب بودن مداوم را ندارد. در حالت ایده آل، خاک باید نسبتاً حاصلخیز باشد (قبل از کاشت برای افزایش سطح مواد مغذی با کمپوست مخلوط شود) pH (6.0 تا 7.0) و قوام لومی داشته باشد.
حتماً به گیاهان خود فضای کافی برای رشد بدهید. رزماری پس از استقرار درنهایت میتواند تا حدود 4 فوت بلند شود و حدود 4 فوت نیز بهصورت افقی پخش شود.
زمان کاشت رزماری
رزماری را میتوان از طریق بذر کشت کرد، اما سرعت جوانهزنی بهطورکلی بسیار کم است و نهالها کند رشد میکنند. بنابراین، اکیداً توصیه میشود که گیاهان رزماری جدید را از قلمههای گرفتهشده از گیاهان مستقر شروع کنید. قلمهها در شرایط خوب بهسرعت رشد میکنند و باید در حدود 8 هفته برای کاشت در فضای باز آماده شوند. برای شروع، بذرها یا قلمهها را 8 تا 10 هفته قبل از آخرین یخبندان بهاره در داخل خانه بکارید. (تاریخ یخبندان محلی خود را ببینید)
نحوه کاشت رزماری
بذرها یا قلمهها را در خاکی با زهکشی خوب بکارید. تا زمانی که دانهها جوانه میزنند و ریشهها رشد میکنند، آن را مرطوب نگهدارید.
توجه: جوانه زدن بذرها ممکن است زمان زیادی طول بکشد (2 تا 3 هفته)، بنابراین فوراً تسلیم نشوید!
برای بهترین رشد، دمای خاک باید حدود 70 درجه فارنهایت (21 درجه سانتیگراد) باشد.
داشت رزماری:
گیاهان رزماری را در طول فصل رشد بهطور یکنواخت آبیاری کنید، اما مراقب باشید بیشازحد آبیاری نکنید.
رزماری اغلب به کود نیاز ندارد، اما اگر گیاه کوچک به نظر میرسد یا رشد آن کند به نظر میرسد، در بهار قبل از ظهور رشد جدید، با کود متعادل و همهمنظوره کود دهی کنید. بهطور منظم هرس کنید. برای رزماری تازه در زمستان، گیاه را در داخل گلدان پرورش دهید (یا یک قلمه از یک گیاه در فضای باز بردارید و دومی را در داخل خانه نگهدارید). حتماً آن را در نور روشن قرار دهید و از بادهای سرد محافظت کنید. رزماری که در زمین رشد میکند بهخوبی به ظروف پیوند نمیخورد، بنابراین در نظر بگیرید که آن را در ظرفی پرورش دهید که در ماههای سردتر (در صورت لزوم در آبوهوای شما) بتوان آن را داخل آن آورد. اگر در منطقه شما در زمستان زنده نمیماند، حتماً قلمه بگیرید یا گیاه را برای فصل بعد تقسیم کنید.
برداشت رزماری
برداشت این گیاه از سال دوم کاشت صورت میگیرد. گلهای رزماری از فروردین تا اواخر خرداد ظاهر میشوند. سرشاخههای برگدار و گلدار را تا حد سطح خشبی بوته برداشت میکنند. سرشاخههای گلدار و برگهایی که به طول 30 الی 35 سانتیمتر رسیده باشند را برداشت میکنند.
ساقهها را جدا کنید تا تازه از آن استفاده کنید، یا آنها را برای رزماری خشک در آشپزخانه آویزان کنید.
مراقبت و هرس رزماری
بعد از پایان گلدهی میتوانید رزماری خود را هرس کنید تا شکل و اندازه بهتری داشته باشد. موقع هرس کردن یادتان باشد که هیچوقت بیش از یکسوم گیاه را هرس نکنید، چون هرس کردن بیشازحد رزماری باعث وارد شدن استرس به گیاه و درنتیجه ضعیف و آسیبپذیری آن خواهد شد.
تکثیر رزماری
از طریق کاشت دانههای رسیده، قلمه زدن و خوابانیدن
5 دیدگاه در “معرفی گیاه دارویی رزماری”